neasmyrni.net.gr neasmyrni.net.gr neasmyrni.net.gr
Αρχική Υγεία Επιθετική Οδήγηση
facebook
Έχουμε 14 επισκέπτες συνδεδεμένους
ARTION 2016-small lux new 001 akadimos118x118 autopragmatosi Kyvellou-new

της Ειρήνης Τζελέπη, Συμβουλευτικής Ψυχολόγου-Ψυχοθεραπεύτριας, Pg.Dipl., MSc., City University, Λονδίνο, www.psychologynet.gr

H επιθετική οδήγηση αφορά μία ή περισσότερες παραβάσεις του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, για παράδειγμα, την παραβίαση ορίων ταχύτητας, την αλλαγή λωρίδων κυκλοφορίας χωρίς έλεγχο ή προειδοποίηση, την υπέρμετρη χρήση κορναρίσματος, τις κακοήθεις χειρονομίες, και άλλες μορφές απερίσκεπτων μορφών οδήγησης που θέτουν σε κίνδυνο την οδική ασφάλεια. Συχνά, μάλιστα, παρόμοιες συμπεριφορές εξελίσσονται σε πιο έντονες αντιπαραθέσεις μεταξύ των οδηγών, καταλήγοντας έως τον ξυλοδαρμό, την απειλή με κάποιο φονικό αντικείμενο κ.ά. Το ενδιαφέρον στοιχείο σε ανάλογα συμβάντα αφορά, βέβαια, τις ασήμαντες αφορμές που τα προκαλούν, σε συνθήκες μάλιστα που διακυβεύεται η οδική ασφάλεια. Η διερεύνηση των παραγόντων που εμπλέκονται στην εκδήλωση αυτών των συμβάντων είναι σημαντική.

H επιθετική οδήγηση αφορά μία ή περισσότερες παραβάσεις του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, για παράδειγμα, την παραβίαση ορίων ταχύτητας, την αλλαγή λωρίδων κυκλοφορίας χωρίς έλεγχο ή προειδοποίηση, την υπέρμετρη χρήση κορναρίσματος, τις κακοήθεις χειρονομίες, και άλλες μορφές απερίσκεπτων μορφών οδήγησης που θέτουν σε κίνδυνο την οδική ασφάλεια. Συχνά, μάλιστα, παρόμοιες συμπεριφορές εξελίσσονται σε πιο έντονες αντιπαραθέσεις μεταξύ των οδηγών, καταλήγοντας έως τον ξυλοδαρμό, την απειλή με κάποιο φονικό αντικείμενο κ.ά. Το ενδιαφέρον στοιχείο σε ανάλογα συμβάντα αφορά, βέβαια, τις ασήμαντες αφορμές που τα προκαλούν, σε συνθήκες μάλιστα που διακυβεύεται η οδική ασφάλεια. Η διερεύνηση των παραγόντων που εμπλέκονται στην εκδήλωση αυτών των συμβάντων είναι σημαντική.

 

Η επιθετική οδήγηση οφείλεται στις περισσότερες περιπτώσεις στην ένταση και τη ματαίωση που βιώνει ο οδηγός στο οδόστρωμα, ο οποίος βρίσκεται ακινητοποιημένος, βιάζεται, αλλά νιώθει ότι δεν ελέγχει ο ίδιος τη μετακίνησή του. Είναι γεγονός ότι δεν αντιδρούμε με παρόμοιο τρόπο ως πεζοί στο δρόμο, διαγκωνιζόμενοι ή λογομαχώντας με τους άλλους γύρω μας, ή σε ένα πολυκατάστημα, ακόμη και αν νιώθουμε ότι ο χρόνος μάς πιέζει αφόρητα. Ως πεζοί όμως έχουμε τη δυνατότητα να κινηθούμε κατά βούληση, να εκτονώσουμε με το περπάτημα την έντασή μας, και παράλληλα νιώθουμε ότι ελέγχουμε εμείς οι ίδιοι την κίνησή μας, κάτι το οποίο δεν συμβαίνει στην οδήγηση. Ως οδηγοί επίσης πρέπει να υπακούμε σε κανόνες και να διαθέτουμε μεγάλο βάρος της προσοχής μας στους άλλους γύρω μας για να μην προξενήσουμε βλάβη στους ίδιους ή τα οχήματά τους. Με άλλα λόγια τελούμε υπό μεγαλύτερη ένταση και αίσθηση ευθύνης την ώρα της οδήγησης χωρίς καλά καλά να το συνειδητοποιούμε.

Το πιο σημαντικό απ� όλα όμως αφορά τη συμβολική αξία του αυτοκινήτου για εμάς τους ίδιους, θεωρώντας το, στις περισσότερες περιπτώσεις, ως μια προέκταση του εαυτού μας, η οποία βρίσκεται κυριολεκτικά εκτεθειμένη στις συμπεριφορές των άλλων οδηγών και την οποία καλούμαστε, «μαινόμενοι» όπως φαίνεται, να υπερασπίσουμε, όταν κάποιος την «θίξει»! Ουσιαστικά αυτή η εγωκεντρική θεώρηση του αυτοκινήτου, ως προέκταση του εαυτού, μπορεί να προκαλέσει πολύ έντονα συναισθήματα στον άνθρωπο, έως και την εκδήλωση βίας!

Παράλληλα, ο άνθρωπος από τη φύση του έχει την ανάγκη να προασπίσει αυτό που νιώθει ως «προσωπικό χώρο». Η κυκλοφοριακή συμφόρηση και οι απροσεξίες των άλλων οδηγών απειλούν έντονα αυτόν τον «χώρο», πόσο μάλλον το αυτοκίνητο το οποίο αποτελεί επίσης μια προέκταση του «προσωπικού χώρου» κάθε οδηγού. Μάλιστα, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι ο χώρος αυτός επεκτείνεται και σε κάποια συγκεκριμένη απόσταση γύρω από το αυτοκίνητο, θέτοντας στον οδηγό τα όρια πέρα από τα οποία καλείται να αντιδράσει αστραπιαία για να τον «προασπίσει». Εάν λοιπόν συμβεί κάτι τέτοιο, και η λεκτική επικοινωνία δεν είναι εφικτή, πιο επιθετικές μέθοδοι, όπως το κορνάρισμα ή το αναβόσβημα των φώτων κοκ. μπορεί να χρησιμοποιηθούν. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο αμυνόμενος οδηγός μπορεί να επεκτείνει τη διαμάχη και για επιπλέον επιβεβαίωση της κυριαρχίας του! Οπως δηλαδή ένα αμυνόμενο ζώο βγαίνει έξω από τη φωλιά του κυνηγώντας τον εισβολέα μακριά από αυτή, έτσι και ο οδηγός μπορεί να καταδιώξει έναν άλλον οδηγό, σε αυτή την περίπτωση όμως το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικά επικίνδυνο!

Tέλος, πολλές έρευνες υπογραμμίζουν και τη διαδικασία της «απο-προσωποποίησης» που διαδραματίζεται κατά την οδήγηση, η οποία δεν επιτρέπει τον συσχετισμό με τον άλλον οδηγό ως άνθρωπο και όχι ως ένα αυτοκίνητο ή ένα αντικείμενο γενικότερα. Πολλοί οδηγοί αναφέρουν ότι τους έκλεισε τον δρόμο ένα ford fiesta ή ένα κόκκινο opel corsa και όχι ένας άλλος οδηγός, ο οποίος έχει ανθρώπινα χαρακτηριστικά, μπορεί να είναι πατέρας δύο παιδιών, να έχει συναισθήματα, καθημερινά προβλήματα κοκ. Σε αυτό ακριβώς το σημείο εντοπίζεται και το πρόβλημα με τη διαδικασία της οδήγησης, ότι αλληλεπιδρούμε με τα άλλα οχήματα δεχόμενοι μόνο «μερική» πληροφόρηση για τον οδηγό δίπλα μας, καταλήγοντας να λειτουργούμε βάσει στερεοτύπων. Η διαδικασία της «απο-προσωποποίησης» δεν μπορεί να διαδραματιστεί σε ένα κατάστημα ή κάποιον άλλον δημόσιο χώρο όπου το άλλο άτομο είναι απέναντί μας, βλέπουμε την έκφραση του προσώπου του, την εμφάνισή του, μπορούμε να διαισθανθούμε τις προθέσεις του και να έχουμε μια συνολική εκτίμηση της προσωπικότητάς του.

Τα περιστατικά επιθετικής οδήγησης διαρκώς αυξάνονται και οι τραγικές επιπτώσεις τους ανακοινώνονται καθημερινά στον Τύπο. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η εκπαίδευση του οδηγού δεν ολοκληρώνεται με την απόκτηση της άδειας οδήγησης αλλά απαιτεί διαρκή ευαισθητοποίηση, επιμόρφωση και, ιδιαίτερα, κατάλληλο χειρισμό της συναισθηματικής του κατάστασης προκειμένου να επέλθει ένας αποτελεσματικός αυτοέλεγχος! Η οδική ασφάλεια αφορά τη ζωή όλων και για αυτό αποτελεί ένα θέμα μείζονος σημασίας!